പ്രാർത്ഥിക്കുന്ന മനസ്സ്

 പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ആത്മീയമായ അർത്ഥവും  മനഃശാസ്ത്രപരമായ പ്രാധാന്യവുമുണ്ട്. ശാസ്ത്രീയ ഗവേഷണങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, പ്രാർത്ഥനയുടെയും ധ്യാനാത്മകമായ ആത്മീയ പരിശീലനങ്ങളുടെയും ചില സമീപനങ്ങൾ സമ്മർദം കുറയ്ക്കാനും വികാരങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാനും പ്രത്യാശ  വളർത്താനും സഹായിക്കുമെന്നാണ്.

പ്രാർത്ഥിക്കുന്ന മനസ്സിൽ എന്താണ്‌ സംഭവിക്കുന്നത് ?

നമ്മൾ ശാന്തമായി പ്രാർത്ഥിക്കുമ്പോൾ ശ്രദ്ധ ഒരു പ്രത്യേക വിഷയത്തിലേക്കോ ദൈവസാന്നിധ്യബോധത്തിലേക്കോ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. പ്രാർത്ഥനയ്ക്കൊപ്പം  ശ്വാസോച്ഛ്വാസവും ഹൃദയമിടിപ്പും മന്ദഗതിയിലാകുമ്പോൾ, ശരീരത്തിന്റെ സമ്മർദപ്രതികരണം കുറയാൻ സഹായിച്ചേക്കാം.  ശ്രദ്ധ, വികാരനിയന്ത്രണം, സ്വയംപരിശോധന എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തലച്ചോറിന്റെ ശൃംഖലകളും ഇത്തരം അനുഭവങ്ങളിൽ പങ്കാളികളാകുന്നു.

എന്നാൽ എല്ലാ പ്രാർത്ഥനകളും തലച്ചോറിൽ ഒരേ ഫലമുണ്ടാക്കണമെന്നില്ല. പ്രാർത്ഥനയുടെ സ്വഭാവം, വ്യക്തിയുടെ വിശ്വാസം, മാനസികാവസ്ഥ, സാഹചര്യങ്ങൾ എന്നിവ ഫലത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നു.

മാനസികാരോഗ്യത്തിൽ പ്രാർത്ഥനയുടെ സ്വാധീനമെന്താണ്?

ഹൃദയത്തിലെ ഭയങ്ങളും കുറ്റബോധവും ദുഃഖവും പ്രതീക്ഷകളും ദൈവസന്നിധിയിൽ തുറന്നു പറയുമ്പോൾ പലർക്കും ആശ്വാസം ലഭിക്കാറുണ്ട്. പ്രാർത്ഥന ജീവിതത്തിലെ പ്രതിസന്ധികളെ നേരിടാനുള്ള കരുത്തും പ്രത്യാശയും ക്ഷമയും വളർത്താൻ സഹായിച്ചേക്കാം.
എന്നിരുന്നാലും പ്രാർത്ഥന എല്ലാവരിലും ഒരേ ഫലം ഉണ്ടാക്കണമെന്നില്ല. ശിക്ഷിക്കപ്പെടുമെന്ന ഭയം, ദൈവം തന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചുവെന്ന കുറ്റബോധം, പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ഉത്തരം ലഭിക്കാത്തതിലുള്ള നിരാശ എന്നിവ ചിലരിൽ  ആകാംക്ഷ  വർധിപ്പിക്കാം. അതിനാൽ ഭയത്തേക്കാൾ, സ്നേഹത്തിലും വിശ്വാസത്തിലും കരുണയിലും അധിഷ്ഠിതമായ പ്രാർത്ഥനയാണ് മാനസികാരോഗ്യത്തിന് കൂടുതൽ സഹായകരമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളത്.

ഏതു തരത്തിലുള്ള പ്രാർത്ഥനയാണ് കൂടുതൽ ഗുണകരം?
ഒരേയൊരു പ്രാർത്ഥനാരീതിയാണ് എല്ലാവർക്കും ഏറ്റവും നല്ലതെന്ന് ഗവേഷണങ്ങൾ തെളിയിച്ചിട്ടില്ല. എങ്കിലും ചില പ്രാർത്ഥനാ രീതികൾക്ക് പ്രത്യേകമായ മാനസികപ്രാധാന്യമുണ്ട്.

• നന്ദിപ്രാർത്ഥന: ജീവിതത്തിലെ അനുഗ്രഹങ്ങളെ തിരിച്ചറിയാനും നിരാശയ്ക്കിടയിലും പ്രത്യാശ നിലനിർത്താനും സഹായിക്കുന്നു.
• സമർപ്പണപ്രാർത്ഥന: നിയന്ത്രിക്കാനാവാത്ത സാഹചര്യങ്ങളെ ദൈവത്തിൽ ഭരമേൽപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ ഉത്കണ്ഠ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ സഹായിച്ചേക്കാം.
• മധ്യസ്ഥപ്രാർത്ഥന: മറ്റുള്ളവർക്കുവേണ്ടിയുള്ള പ്രാർത്ഥന കരുണയും വ്യക്തിബന്ധവും വളർത്തുന്നു.
• ധ്യാനാത്മക പ്രാർത്ഥന: തിരുവചനത്തെ ശാന്തമായി ചിന്തിക്കുകയും ദൈവസാന്നിധ്യത്തിൽ നിശ്ശബ്ദമായി ഇരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് ഏകാഗ്രതയും ആത്മപരിശോധനയും വളർത്താം.
• വിലാപ പ്രാർത്ഥന: സങ്കടവും കോപവും നിരാശയും മറച്ചുവയ്ക്കാതെ ദൈവത്തോട് തുറന്നുപറയാൻ അവസരം നൽകുന്നു.

പ്രാർത്ഥന ഒരു വൈകാരിക പ്രസരണമാണോ ?

അതെ, ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ  'Catharsis' എന്നറിയപ്പെടുന്ന വൈകാരിക പ്രസരണത്തിന് പ്രാർത്ഥന ചിലർക്ക് സഹായകമാകാറുണ്ട്. കരയുക, ഉള്ളിലെ വേദന തുറന്നുപറയുക, ക്ഷമ ചോദിക്കുക, ക്ഷമിക്കാൻ ശ്രമിക്കുക, ഭയങ്ങൾ ദൈവസന്നിധിയിൽ സമർപ്പിക്കുക എന്നിവ അടക്കിവച്ച വികാരങ്ങളെ തിരിച്ചറിയാനും കൈകാര്യം ചെയ്യാനും സഹായിച്ചേക്കാം. എന്നാൽ വികാരങ്ങൾ പുറത്തുവിടുന്നതുകൊണ്ടുമാത്രം എല്ലാ മാനസികപ്രശ്നങ്ങളും പരിഹരിക്കപ്പെടുന്നില്ല. ചിലപ്പോൾ വേദനാജനകമായ അനുഭവങ്ങൾ വീണ്ടും ഓർക്കുന്നത് അസ്വസ്ഥത വർധിപ്പിക്കാം.  അത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ മാനസികാരോഗ്യ വിദഗ്ധരുടെ സഹായം പ്രയോജനകരമാണ്.

പ്രാർത്ഥനയും ദൈവാനുഭവവും

മനഃശാസ്ത്രപരമായി നോക്കുമ്പോൾ, പ്രാർത്ഥന ഒരാൾക്ക് താൻ ഒറ്റയ്ക്കല്ലെന്നും സ്നേഹിക്കപ്പെടുന്നുവെന്നും സർവ്വ ശക്തനുമായി  ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവെന്നും എന്നും ചിന്തിക്കുവാൻ സഹായിക്കാം. ക്രൈസ്തവ വിശ്വാസത്തിൽ, പ്രാർത്ഥന ജീവനുള്ള ദൈവവുമായുള്ള ബന്ധമാണ്:  “ഇടവിടാതെ പ്രാർത്ഥിപ്പിൻ” (1 തെസ്സലൊനീക്യർ 5:17) എന്ന വചനം ജീവിതത്തിന്റെ എല്ലാ സാഹചര്യങ്ങളിലും ദൈവത്തോടുള്ള ബന്ധം നിലനിർത്താൻ  ക്ഷണിക്കുന്നതാണ്.

പ്രാർത്ഥനയ്ക്കിടെ ചിലർക്ക് ദൈവസാന്നിധ്യത്തിന്റെ ആഴമേറിയ ബോധം, സമാധാനം, വിസ്മയം, സ്നേഹത്തിന്റെ അനുഭവം എന്നിവ ഉണ്ടാകാം. ഇത്തരം അനുഭവങ്ങൾക്ക് മിസ്റ്റിക്കൽ അനുഭവങ്ങൾ (Mystical Experiences) എന്നു പറയാറുണ്ട്. പ്രാർത്ഥനയും ഇത്തരം അനുഭവങ്ങളും തമ്മിൽ ബന്ധമുണ്ടെന്ന് ഗവേഷണങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും എല്ലാവർക്കും അത്തരം അനുഭവങ്ങൾ ഉണ്ടാകണമെന്നില്ല.

വിഷാദം, ഉത്കണ്ഠ തുടങ്ങിയ മനോരോഗ പ്രതിസന്ധികൾക്ക്‌ ചികിത്സ ആവശ്യമുള്ളപ്പോൾ പ്രാർത്ഥന ചികിത്സയ്ക്ക് പകരമാകരുത്. വിശ്വാസവും ശാസ്ത്രീയ ചികിത്സയും പരസ്പരം സഹായകമാകാം.

പ്രാർത്ഥിക്കുന്ന മനസ്സ് പ്രശ്നങ്ങളില്ലാത്ത മനസ്സല്ല; പ്രശ്നങ്ങളുടെ നടുവിലും പ്രത്യാശയോടെ ദൈവത്തിലേക്ക് തിരിയുന്ന മനസ്സാണ്. പ്രാർത്ഥനയിൽ മനുഷ്യൻ തന്റെ വേദനയ്ക്ക് വാക്കുകൾ നൽകുന്നു, ജീവിതത്തിന് അർത്ഥം കണ്ടെത്തുന്നു, ദൈവത്തോടുള്ള ബന്ധത്തിൽ ആശ്വാസം തേടുന്നു. ശാസ്ത്രം ഈ അനുഭവത്തിന്റെ പല മാനസിക വശങ്ങളും പഠിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. വിശ്വാസം അതിന് ആത്മീയമായ അർത്ഥവും ദിശയും നൽകുന്നു.
☆
-ഫാ. ഡോ. ഏ. പി. ജോർജ്
(കടപ്പാട് )